به سفارش : خانم اعظم عزيزي

کاريکاتور را اينگونه تعريف کرده اند :

1- هنرِ ارائه ي تصاوير اشخاص يا اشياء ، که در آن صفات و خصوصيات بارز فرد يا شيئ ، به نحوي اغراق آميز ، مضحک و غير طبيعي به تصوير کشيده مي شود.

2- تصوير يا هراثرهنري ، که به نحوي مضحک و اغراق آميز ، ويژگي هاي موضوع اصلي را به نمايش مي گذارد.

3- تصوير مشابه ، مضحک و غير طبيعي از چيزي ارائه دادن.

4- تقليد کردن از روي تمسخر .

در مجموع شايد بتوان به طور خلاصه اين گونه گفت که کاريکاتور تصويري است که به منظور هجو کردن چيزي يا کسي کشيده مي شود . کاريکاتور يک شخص بايد مضحک باشد و در کشيدن آن بايد نمايش اعضاي بدن سوژه مبالغه کرده و شخصيت سوژه را بنماياند.

 کلمه ي کاريکاتور از کالمه ايتاليايي «کاريکار» گرفته شده که به معناي اغراق است اما اغراق در کاريکاتور يا طنز تصويري ، بايد سنجيده ، منطقي و هوشمندانه باشد . برخي از پژوهشگران هنر کاريکاتور عقيده دارند که کلمه ي کاريکاتور کوتاه شده ي "کاريکاتورا" است که در قرن شانزدهم در ايتاليا توسط طراح و نقاش آن زمان ، آنيبال کاراکي مصطلح گرديد.

هنرمندان – در مسائل سياسي – از چهره هاي واقعي سياستمداران و يا کساني که به نوعي خبرساز هستند ، کاريکاتور مي کشند . بسياري از کاريکاتورها براي خنداندن بيننده کشيده شده اند ، اما بعضي از آنها – مثل موضوعات سياسي – با اينکه در نگاه اول خنده دار هستند ، اما معناي ثانوي عميقي در خود دارند.

در ادبيات نيز کلمه ي کاريکاتور به توصيفي که جنبه مسخره آميز يا هجو آميز دارد و شخص يا اشخاص مورد توصيف را به شکل اغراق آميزي مجسم مي کند اطلاق مي شود، و سابقه ي اين شيوه به دوران يونان باستان مي رسد . "چارلز ديکنز" از جمله ي نويسندگان بزرگي است که از اين شيوه "کاريکاتورهاي ادبي" در آثار خود استفاده فراوان کرده است .

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 

 تاریخچه ی پیدایش کاریکاتور

گفته شده هنر کاریکاتور خیلی پیش از پیدایش روزنامه نگاری و حتی اختراع صنعت چاپ در دنیا رواج داشته و در واقع عمری به درازای تاریخ مکتوب انسان دارد.

قرن ها پیش از این که اصطلاحات کاریکاتورء کارتون ( یا هر عنوانی که در زبانهای مختلف به آن داده شده ) ابداع گردد این هنر در عصر باستان شناخته شده و رواج داشته است.

اولین کاریکاتور هایی که در آن مسایل سیاسی و اجتماعی مطرح شدء در حفاری های شهر پمپی به دست آمده که تقریبا 1900 سال پیش در زیر گدازه های آتشفشانی پنهان بود.

این کاریکاتور ها بر روی ستون هاس سنگی کنده شده بود و در معرض دید همگان قرار داده می شد.

در قرن اخیر گر چهر نقاشی های نقاشان بزرگ قرن 16 میلاد از قبیل ((هولباین)) و ((بروگل)) نقش های کاریکاتور فراوان به چشم می خورد اما سنت کاریکاتور سازی که اساس آن تاکید بر جنبه های خنده آور اشخاص موضوع کاریکاتور است در قرن17 میلادی به دست "کاراچی" در ایتالیا پایه گذاری شد.

"آگوستینو کاراچی"نقاش ایتالیایی اولین هنرمندی بود که برای سرگرمی خود و دوستانش از چهره ی انسان های واقعی تصاویر کمیک می کشید.

کسانی که از کارگاه او دیدن میکردن سوژه های تصاویر وی می شدند.

این بازدید کننده گان چهره ی خود را به صورت: سگ - خوک - قاطر و یا حتی پارچ آب و قرص نان 

می دیدن. واژه ی کاریکاتور برگرفته از نام "کاراچی"نقاش نیست و از کلمه ی ایتالیایی((کاریکار)) به معنی"انباشتن" (اغراق در جزِییات) ساخته شده است.

پس از "کاراچی"ءنقاشان ایتالیایی متعددیاین شیوه"کاریکاتور"را برگزیدند یکی از آنان (پی یرگتسی)(1755_1674)بود.

تصاویر وی ملایم جالب و هوشمندانه بود پس از آن هنرمندان دیگری نیز به کاریکاتور روی آوردن.

معروفترین اینان در قرن 18 نقاش انگلیسی "ولیام هوگراث" بود (1764_1697) نامدار ترین هنرمندان انگلیسی"توماسرولندسون"(1827_1756) جیمز گیلری(1815_1757)"جرج کرویک شانک(1878_1792) بودند آنها همه چیز را از مدلهای مختلف کلاه گرفته تا سیاستمداران مشهور به مسخره میگرفتند و مورد حولات شدید خود قرار میدادند.

این تصاورر با شیوه ی خوشونت آمیزو زننده ی خود همان اثری را داشت که امروزه کاریکاتور ها در مجلات

و روزنامه ها دارند و حاکی از نگرشاین هنرمندان در طول چهل سال(1780 تا1820)به اتفاقات آن روزگارند .

 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------

 انواع کاریکاتور

 کاریکاتور از نظر نوع شکل و طراحی پنچ نوع است که عبارتند از:

1_کاریکاتور ساده: در این نوع کاریکاتور,طرح,تناسب اعضای بدن انسان و اشیاء را تغییر میدهد .

2_طرح های هجایی: این طرح ها کاریکاتور هایی هستند که ضمن تغییر,عیب جو و ریشخند کننده نیز هستند. (در کاریکاتور های سیاسی بیشتر از این طرحها استفاده می شود).

3_طرح های کمیک:معمولا ژورنالیستها, صفحه ی فکاهی خود را از این طرح ها پر میکنند هدف اصلی این طرح ها بیشتر خنداندن خوانندگان روزنامه یا مجله است و طراح اهداف تربیتی و یا اجتماعی را دنبال نمی کند .

4_طرح های روز: نقش اصلی و اساسی آن, انتقاد و تفسیر کارها و فعالیت های روزانه در روزنامه و مجلات است .

5_طرح های فانتزی: که آنها هم کم و بیش کمیک هستند اما تخیل در آنها نقش اساسی دارد یکی از مهمترین و بهترین کاریکاتوریستهای دنیای معاصر هنر مند آمریکایی"دیویدلوین"است نکته ی اختصاصی در کا "لوین" تمرکز توجه او روی چهره است و این یک توجه کلاسیک است.

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------

 ویژه گی های کاریکاتور

در طرح کاریکاتور.یک چین. یک خط مبالغه در یک برجستگی یا انحنا ,حتی یک نقطه , مبین واقعیتی است. از این رو کاریکاتوریست به عنوان مفسری شناخته میشود که فرایند طرح را از محدوده ی یک پیام آنی و ساده و عینی بر میگیرد و به سوی انگیزه ای برای تفکر پیش می راند با دیدن کاریکاتور , نا خوداگاه مفهوم خنده و شوخی در ذهن تداعی می شود.

اما اگر از این جهت به تعداد , بیشمار آنها نگاه کنیم می بینیم در بسیاری از این تصاویر سعی در ایجاد خنده و شوخی صرف نبوده است.

در حقیقت بعضی از بزرگترین آثار کاریکاتور, به لحاظ جدی بودن و تاثیری که بر عواطف و احساسات وارد می کند, یا سایر اشکال هنر های تجسمی به رقابت بر خواسته اند .

...